Από τον Ιανουάριο του 1998 το Ενδοκρινολογικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Πατρών σε συνεργασία με την Μη Κυβερνητική Οργάνωση «Γιατροί Του Κόσμου-Ελληνικό Τμήμα» (ΓτΚ-ΕΤ), με το Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Μπακού και το Ενδοκρινολογικό Ινστιτούτο του Μπακού ξεκίνησαν στο Αζερμπαϊτζάν μία μεγάλη πανεθνική επιστημονική έρευνα για την ακριβή εκτίμηση της έκτασης του Προβλήματος. Μέχρι τότε, οι εκτιμήσεις βασίζονταν κύρια σε κλινικές παρατηρήσεις η σε δεδομένα παλαιότερων μελετών (1989) της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας. Η μελέτη σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε από εξαμελή ομάδα ιατρών υπό την ευθύνη του Πανεπιστημίου Πατρών. Για την διεξαγωγή της έρευνας έγινε η προμήθεια 1) δύο σύγχρονων φορητών υπερηχογράφων με ειδικές κεφαλές, 2) του απαραίτητου εξοπλισμού για την ανίχνευση ιωδίου επί τόπου στα ούρα, που είχε μόλις πρόσφατα εισαχθεί στην κλινική έρευνα από την Γερμανική Εταιρεία Merck KgaA, 3) εξασφαλίσθηκαν με την συνεργασία του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού (Αθήνα) πολλές εκατοντάδες αντιδραστήρια για προσδιορισμό ορμονών στο αίμα και 4) έγινε η προμήθεια αντιδραστηρίων για τον προσδιορισμό στο Ενδοκρινολογικό Εργαστήριο του Πανεπιστημίου Πατρών των Θυρεοειδικών Ορμονών στο αίμα και Ιωδίου στα ούρα.

Η έρευνα διεξήχθη στην ενδοχώρα ολόκληρου του Αζερμπαϊτζάν και στον θύλακα του Ναχιτσεβάν. Τα πορίσματα της μελέτης αυτής έχουν ήδη ανακοινωθεί σε έγκυρα Διεθνή (Satellite Symposium of the 27th Annual Meeting of the European Thyroid Association, Krakow, Poland August 29-30,2001) και Ελληνικά Συνέδρια (26o και 27ο Πανελλήνιο Ενδοκρινολογικό Συνέδριο) και σε έγκυρα Διεθνή Περιοδικά (Thyroid, Journal of Endocrinological Investigation).

Η έρευνα αυτή απέδειξε πέρα από κάθε αμφιβολία ότι το πρόβλημα της ιωδιοπενίας στον πληθυσμό, ιδιαίτερα ορισμένων περιοχών του Β.Δ Αζερμπαϊτζάν (Καύκασος) και του Ναχιτσεβάν αλλά και σε πολλές άλλες περιοχές, είναι πολύ πιο σοβαρό από ότι είχε αρχικώς υπολογιστεί. Το ποσοστό βρογχοκήλης στο σύνολο του μελετηθέντος αντιπροσωπευτικού δείγματος ήταν 86% ενώ στο δείγμα των παιδιών του ορεινού όγκου του Καυκάσου προσέγγισε το 100%. Το όριο που θέτει η Π.Ο.Υ για τον χαρακτηρισμό της βρογχοκήλης ως ενδημικής είναι το 5%!! Οι αντίστοιχες τιμές συγκέντρωσης ιωδίου στα ούρα των μικρών μαθητών ήταν εξαιρετικά χαμηλές (54 mcg/L σύνολο του δείγματος και 36 mcg/L στα παιδιά του ορεινού όγκου του Καυκάσου ενώ σε ορισμένες περιοχές ήταν < 20 mcg/L). Τα όρια της Π.Ο.Υ. είναι : < 20 mcg/L : βαριά ιωδιοπενία, 20-50 mcg/L: μέτρια ιωδιοπενία και 50-100 mcg/L ήπια ιωδιοπενία. Οι τιμές > 100 mcg/L είναι φυσιολογικές.

Η εικόνα αυτή δημιούργησε μία νέα πραγματικότητα. Έγινε αντιληπτό ότι, εκτός από τα μέτρα πρόληψης και μακροπρόθεσμης υποκατάστασης με παροχή Ιωδιωμένου αλατιού στον πληθυσμό, έπρεπε να ληφθούν άμεσα, βραχυπρόθεσμα μέτρα επείγουσας υποκατάστασης για το τμήμα εκείνο του πληθυσμού που εμφάνιζε το μεγαλύτερο πρόβλημα.

Από τον Δεκέμβριο του 1999 το Πανεπιστήμιο της Πάτρας εφήρμοσε σε συνεργασία με την Μη Κυβερνητική Οργάνωση «Γιατροί του Κόσμου», με συγχρηματοδότηση του Γραφείου Ανθρωπιστικών Υποθέσεων της ΕΕ και του Ελληνικού Υπουργείου των Εξωτερικών, ένα πρόγραμμα επείγουσας διανομής σκευάσματος ιωδίου (lipiodol caps 190 mg ) σε πληθυσμό 293.000 παιδιών σχολικής ηλικίας στις ορεινές περιοχές του Καυκάσου. Πραγματοποιήθηκαν τρεις συνολικά εξορμήσεις διανομής Lipiodol:τον Δεκέμβριο του 1999,τον Μάιο του 2000 και τον Οκτώβριο του 2000. Επανεκτίμηση των αποτελεσμάτων έγινε από την ίδια ομάδα την άνοιξη 2000,το φθινόπωρο 2000 και την άνοιξη 2003, δηλαδή 6,12 και 36 μήνες από την έναρξη των χορηγήσεων. Με βάση τα ανωτέρω καταδεικνύεται ότι τα αποτελέσματα της επείγουσας αυτής παρέμβασης ήταν απόλυτα ικανοποιητικά. Η συγκέντρωση ιωδίου στα ούρα αυξήθηκε από 36 σε 68, σε 81 και σε 121 mcg/L στους 6, 12 και 36 μήνες αντίστοιχα και το ποσοστό βρογχοκήλης από 99% πριν την χορήγηση του ιωδίου κατήλθε στο 54% μετά 6 μήνες και στο 26% μετά 12 μήνες.

Σύμφωνα με τα ως άνω αποτελέσματα η κατάσταση του πληθυσμού, ακολουθώντας τα διεθνή πρότυπα, κρίθηκε επαρκής από πλευράς Ιωδίου. Κατά συνέπεια η προτεραιότητα μετατοπίστηκε στην διατήρηση της ευεργετικής αυτής κατάστασης και για το λόγο αυτό εκπονήθηκε νέο πρόγραμμα παρέμβασης για τα έτη 2006-2007. Τα νέα αυτά καθήκοντα εξικνούνταν στην παρέμβαση με ηπιότερες μορφές και σαν τέτοια ιδανικότερη είναι σύμφωνα με τους Διεθνείς Οργανισμούς (WHO, UNICEF, ICCIDD) η διανομή και χρήση Ιωδιωμένου αλατιού. Ως εκ τούτου στον ίδιο πληθυσμό των 300.000 παιδιών και εφήβων χορηγήθηκε ιωδιωμένο αλάτι σε 4 δόσεις διανομής και παράλληλα αναπτύχτηκε ένα πρόγραμμα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του πληθυσμού στις συνέπειες της ιωδοπενίας και στη ανάγκη οικιακής χρήσης ιωδιωμένου αλατιού.

Προ 2ετίας η τελευταία εκτίμηση της κατάστασης έδειξε ότι στους προαναφερθέντες πληθυσμούς η ημερήσια απέκκριση ιωδίου στα ούρα είναι εντός των φυσιολογικών ορίων και το ποσοστό βρογχοκήλης στο όριο του 5%, που είναι το αποδεκτό από τους διεθνείς οργανισμούς. Με τα δεδομένα αυτά η ομάδα μας εγκαθιστά (πρόγραμμα που είναι σε εξέλιξη) στο Σέκι, πρωτεύουσα του Αζερικού Καυκάσου, πλήρες εργαστήριο ορμονολογικών προσδιορισμών και υπερήχων για την αντιμετώπιση και διαχείρηση της κατάστασης από εδώ και πέρα από τους ντόπιου επιστήμονες που θα εκπαιδευτούν στη Πάτρα.

Στο παρόν Πρόγραμμα θα χορηγηθούν τα απαραίτητα αντιδραστήρια για τη λειτουργία του Εργαστηρίου για 1 χρόνο.

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες εδώ.